CYP1A2- czyli, dlaczego kawa może Ci szkodzić.

          Kawa…zwana inaczej napojem bogów 😉 Większość nie wyobraża sobie bez niej życia. Zachwyca smakiem i aromatem, sam rytuał picia kawy sprawia przyjemność – każdy kawoholik to przyzna. Jednak, czy zastanawialiście się, dlaczego tak jest? Co takiego sprawia, że niekiedy czujemy, że to nasza ostatnia deska ratunku w jasnym myśleniu i efektywnym działaniu, a jej brak powoduje często bóle głowy i ogólną niemożność życia? 🙂 Jak pod względem biochemicznym działa na nasz organizm?

jeremy-ricketts-14146

 

Kofeina- naturalna metyloksantyna jest substancją czynną zawartą w kawie. Nie bez powodu zalicza się ją do substancji psychoaktywnych, jej działanie na nasz organizm jest dość inwazyjne:

  • Niweluje zmęczenie, robi to w sposób pozorny, objawowy, bo nie jest w stanie oddać nam utraconych godzin snu, nie mniej jednak znosi na jakiś czas senność. W jaki sposób to robi? Blokuje receptory adenozyny w naszym mózgu. Adenozyna jest endogennym związkiem, który można uznać za swoisty marker zmęczenie. Z upływającym dniem, jej ilość w naszym mózgu się zwiększa. Kofeina, jako cząsteczka o podobnej budowie do adenozyny, zastępuje jej miejsce w receptorze i uniemożliwia jej działanie, jednocześnie : przyspieszając akcję serca, rozszerzając naczynia krwionośne, zwiększając wydzielanie neurotransmiterów. Powstają dodatkowe receptory adenozynowe, tak, aby móc związać krążącą adenozynę, co sprawia, że nasza tolerancja na kofeinę się zwiększa. Z racji na większą ilość receptorów adenozynowych czujemy większe znużenie po odstawieniu kawy. Dodatkowo, możemy mieć bóle głowy z powodu rozszerzania naczyń mózgowych, które kofeina utrzymuje w zwężeniu, czuć się ospali, zmęczeni, mieć trudności w koncentracji.
  • Blokowanie receptorów adenozynowych powoduje zwiększone wydzielanie neuroprzekaźników: acetylocholiny, dopaminy, adrenaliny, GABA, noradrenaliny. W tym głównie zwiększoną aktywność dopaminy. Dopamina bardzo mocno wpływa na nasze emocje, nastrój, koncentrację. Daje poczucie szczęścia, motywacji, satysfakcji, przyspiesza czas reakcji, ułatwia skupienie myśli, towarzyszy nam, wtedy kiedy świadomie lub podświadomie wynagradzamy siebie za coś (np. jedząc czekoladę 😉 ), dlatego może powodować uzależnienia. Mimo że kofeina na początku działania podwyższa poziom dopaminy, z dalszymi etapami metabolizmu jej ilość maleje do wartości niższych niż wyjściowa. To z kolei może powodować uczucie niepokoju, lęku, rozdrażnienie, nerwowość.
  • Noradrenalina i antagonizm względem receptorów adenozyny wpływają na pracę serca, przyspieszając lub zwalniając jego akcję, zwiększając kurczliwość. Następuje wzmożone napięcie mięśnia sercowego. Natomiast wpływ na ciśnienie tętnicze krwi jest tak naprawdę niewielkie, dawki kofeiny musiałaby przekraczać 240 mg (w standardowej porcji mamy 60-120 mg kofeiny).
  • Nie kofeina, ale jeden z jej metabolitów- paraksantyna, powoduje zwiększoną lipolizę, czyli uwolnienie wolnych kwasów tłuszczowych z adipocytów (komórek tłuszczowych), co sprzyja ich utlenieniu. Ma to znaczenie również przy dłuższym, średnio intensywnym wysiłku fizycznym – ułatwia korzystanie ze źródła energii, jakim są kwasy tłuszczowe = ułatwia redukcję masy ciała.
  • Teofilina- kolejny metabolit, wykazuje działanie rozszerzające na oskrzela (może to zwiększać możliwości wysiłku fizycznego), działa również przeciwkaszlowo i przeciwzapalnie. Stosowana jako lek przeciwastmatyczny. Teobromina, następny alkaloid powstający podczas metabolizmu kofeiny- działa podobnie do teofiliny, wykazuje działanie rozszerzające naczynia krwionośne, zwiotczające mięśnie. Obydwa związki działają moczopędnie.
  • Stymuluje układ współczulny, który jest aktywowany naturalnie w sytuacjach stresowych. Jego ciągła stymulacja wiąże się m.in. z gorszą regeneracją organizmu, utrudnionym chudnięciem, przeciążeniem nadnerczy, co też może powodować kumulację tkanki tłuszczowej. Może więc, działać dwojako na proces redukcji masy ciała.
  • Zwiększa tolerancję na wysiłek fizyczny. Poprawia pracę mięśni i ich wytrzymałość. Dla niektórych osób sprawdzi się jako przedtreningówka.
  • Podwyższa poziom glukozy i insuliny we krwi, co może prowadzić do zmniejszenia wrażliwości komórek na insulinę i spowodować cukrzyce typu II. Niektóre badania pokazują, że duże ilości kofeiny (około 6 filiżanek dziennie) przeciwdziałają cukrzycy typu II, z drugiej strony, tak duża dawka kofeiny może skutkować negatywnie na inne obszary.
  • Może działać przeciwnowotworowo, tyczy się to głównie nowotworu wątroby i jelita grubego.
  • Badania sugerują, że może działać zarówno kardioprotekcyjnie, jak i przyczyniać się do choroby niedokrwiennej serca czy powodować tachykardię.
  • Może wchodzić w reakcje krzyżowe z glutenem, dlatego osoby z celiakią, nieceliakalną nietolerancją glutenu lub na protokole autoimmunologicznym powinny rozważyć odstawienie kawy.
  • Niektóre badania pokazują, że zmniejsza zachorowalność na chorobę Parkinsona.
  • Kawa jest bogata w antyoksydanty- polifenole, które odpowiedzialne są za zmiatanie wolnych rodników, wykazując w ten sposób działanie przeciwnowotworowe, a także przeciwmiażdżycowe.
  • Powoduje również: zwiększone wydzielanie soku żołądkowego (uwaga przy refluksie lub zapaleniu błony śluzowej żołądka), zwiększoną motorykę jelit (uwaga przy zespole jelita drażliwego), rozkurcz mięśni gładkich, rozkurcz dróg żółciowych, osłabienie aktywności komórek zapalnych.

           Co raz więcej słyszy się o „nutrigenomice”, czyli o zależności pożywienie-geny. Geny odpowiadają za nasz wygląd, cechy osobowości, stan zdrowia, predyspozycje do chorób, ale i również za metabolizm substancji, które, na co dzień spożywamy. Okazuje się, że wiele genów warunkuje jak dany produkt jest metabolizowany przez nasz organizm i w konsekwencji jak na nas działa. W zależności od naszego genomu posiadamy większe lub mniejsze zdolności do rozkładu pewnych składników, ich wchłaniania i wpływu na organizm. Oprócz tego, to w jaki sposób się odżywiamy wpływa na aktywność naszych genów!

            Co do kawy- wszystkie opisane jej metabolity powstają poprzez aktywność cytochromu P450 1A2, który znajduje się w wątrobie. Wyróżnia się izoenzymy cytochromu P450: CYP1A2*1A oraz CYP1A2*1F. Od tego, jaki allel tego genu posiadamy, zależeć będzie jak szybko zmetabolizujemy kofeinę i w jaki sposób będzie ona na nas wpływać. CYP1A2 *1A przekłada się na szybszy metabolizm, nosiciele tego genu mogą wcale nie odczuwać skutków pobudzających kawy, a jej działanie może wykazywać więcej pozytywnych skutków. Natomiast u osób z allelem CYP1A2 *1F rozkład kofeiny przebiega wolniej, jej metabolity działają na organizm znacznie dłużej. Może mieć to negatywne konsekwencje zdrowotne.

–>Dodatkowo, nosiciele genu CYP1A2 *1F nie powinni łączyć kawy ze środkami przeciwbólowymi. Połączenie dwóch substancji korzystających z tego samego szlaku metabolicznego (de facto, niedziałającego sprawnie) będzie obciążało wątrobę.

–>Co ciekawe, palacze mają szybszy metabolizm kofeiny, dlatego zazwyczaj piją jej więcej, aby odczuć pożądane skutki.

–> Z kolei antykoncepcja mocno spowalnia enzymy metabolizujące kofeinę. Kobiety zażywające środki antykoncepcyjne powinny uważać na ilość spożywanej kawy.

–>Nie można powiedzieć, że kawa będzie działać na wszystkich pozytywnie, nie u każdego spowoduje prewencję przeciwko nowotworom czy miażdżycy.

–> Okazuje się, że osoby z polimorfizmem CYP1A2 1F wykazują zwiększone ryzyko zawału serca mięśniowego związane ze spożyciem kawy.

Zatem wrażliwość na kofeinę jest osobliwa i zależy w dużej mierze od naszych genów.

          Niewątpliwie kawa posiada swoje zalety, ale tak jak wszystko ma też swoje wady. Nie na każdego będzie działać pozytywnie, wszystko zależy od ilości, częstotliwości, stanu zdrowia i jak już wiemy naszych genów. Kiepskim pomysłem będzie picie kawy bardzo rano, zaraz po wstaniu z łóżka, czy też wieczorem. Zaburzy to odpowiednie wydzielanie hormonów cyklu dobowego. Kiedy rano nie potrafisz ‘obudzić się’ bez wypicia kawy, jest to powód, dla którego powinieneś ją odstawić (chociaż na jakiś czas). Nie należy też pić kawy do posiłku, taniny zawarte w kawie ograniczają wchłanianie niektórych minerałów (picie jakichkolwiek napojów w trakcie jedzenie jest niekorzystne!).

 Na pewno powinny jej unikać osoby z:

– niedoborami minerałowymi, szczególnie magnezu i wapnia,

-osoby zestresowane,

– z zaburzeniami lękowymi,

– z problemami żołądkowo-jelitowymi,

– z zaburzeniami snu,

-z obciążonymi nadnerczami,

– z polimorfizmem CYP1A2 *1F.

        Temat genów, a pożywienia to przyszłość dietetyki, jeszcze wiele nieodkrytych informacji przed nami w tej kwestii. Odpowiednio się odżywiając i dbając o zdrowy styl życia, jesteśmy w stanie nie dopuścić do rozwinięcia się wielu chorób, do których mamy predyspozycje genetyczne. Moim zdaniem to wspaniała możliwość :). Geny to nie wyrocznia, najczęściej od nas samych zależy nasze zdrowie.

 

danielle-macinnes-222441

 

* Pamiętajcie, że kofeinę możemy znaleźć również w liściach herbaty, ziarnach kakaowca, yerba mate, nasionach kola, guaranie, a także jako dodatek w lekach.

 

 

 


Źródła:

– Bojarowicz H., Przygoda M. Kofeina cz. I. Powszechność stosowania kofeiny oraz jej działanie na organizm. Probl Hig Epidemiol 2012, 93(1): 8-13

– Dworzański W., Burdan F.,  Szumiło M., Jaskólska A., Anielska E. Kawa i kofeina- wrogowie czy sprzymierzeńcy kardiologa? Kardiologia Polska 2011; 69, 2: 173-176

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17484871

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3400401/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22695871/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17712848

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21949167/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26101616

Reklamy

Jedna uwaga do wpisu “CYP1A2- czyli, dlaczego kawa może Ci szkodzić.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s